Przewodnik Kazimierz Dolny
Bikeorient
Licznik odwiedzin:
Online:


Blask kamieni
Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka

Żniwa w skansenie Kliknij miniaturkę i otwórz galerię

Wystawa "Blask kamieni. Okazy mineralogiczne i kamienie ozdobne w sztuce" zorganizowana przez Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka pokazuje najcenniejsze minerały, skały oraz kamienie pochodzenia organicznego (perły, korale, bursztyn). Tak cenione dziś diamenty, szmaragdy, rubiny czy szafiry nie zawsze były bowiem uważane za kamienie najszlachetniejsze. Starożytność preferowała turkusy, lapis lazuli, ametysty, jaspisy i karneole, Chiny i prekolumbijski Meksyk - jadeit; Rzym - szafiry i szmaragdy.

W przeszłości kamienie były cenione nie tylko za piękno barw i blask, ale także przez wiarę w ich szczególny wpływ - miały mieć moc magiczną i uzdrowicielską (dlatego na przykład w pasie rycerskim z XVI w. można zobaczyć czerwony krwawnik - ulubiony amulet wojowników). Składane były w ofierze religijnej oraz wypełniały skarbce i zdobiły insygnia władzy monarchów. Uosabiały bogactwo i władzę, budziły zachwyt i pożądanie. Ponieważ od zawsze fascynowały ludzi wszystkich kultur, wystawa prezentuje sposoby ich wykorzystania od czasów najdawniejszych, poprzez obiekty archeologiczne, zabytki sztuki, biżuterii i rzemiosła artystycznego z różnych epok (akcesoria stroju, broni, paramenty liturgiczne, drogocenne szkatułki, zegary, itp).

Wyroby kamienne pozostają najtrwalszymi świadkami przeszłości. Prawdopodobnie najwcześniej zwrócono uwagę na wytrzymałość kamieni, ale z pewnością dostrzegano także piękno materiału już w narzędziach z epoki kamiennej (obsydianowe i krzemienne są pokazywane na wystawie). Starożytne cywilizacje wykorzystywały kamień do celów zdobniczych na dużą skalę: w ozdobach, rzeźbach i przedmiotach użytkowych. Egipcjanie do perfekcji opanowali sztukę obróbki najtwardszych nawet skał. Używali m.in. bazaltu i granitu, w którym wyrzeźbiono prezentowaną na wystawie figurkę klęczącego mężczyzny (XXVI dynastia, ok. 650-600 p.ne.). Surowcem szczególnie często stosowanym, zarówno ze względu na walory estetyczne, jak i łatwiejszą obróbkę, był tzw. alabaster egipski (odmiana kalcytu, trawertyn). Egipskie naczynia z okresu Nowego Państwa pozwalają dostrzec jak umiejętnie wykorzystywano jego wstęgowe uwarstwienia, a w przypadku cienkich, wypolerowanych ścianek także niezwykłe walory przenikającego światła. Do najstarszych eksponowanych zabytków zaliczają się unikatowe wręcz w polskich zbiorach pieczęcie cylindryczne (Mezopotamia, ok. 2500-2200 p.ne., V-IV w.p.ne). Wykonane z lapis lazuli, jaspisu i serpentynitu, z dekoracją rytą na ich powierzchni, pozwalały na odtwarzanie w plastycznym materiale (np. glinie) całych fryzów dekoracyjnych ze scenami walk ze zwierzętami, babilońskiego kapłana i bóstw. Na wystawie nie brak także późniejszych gemm oraz tłoków pieczętnych z kamieniami jubilerskimi, m.in. w formie breloków i sygnetów.

Ekspozycja stwarza niecodzienną okazję do porównania form biżuterii, poczynając od tych pochodzących z wykopalisk (kolia z bursztynu z wczesnej epoki brązu, zdobione granatami ozdoby merowińskie z Montedur we Francji) przez kameryzowane klejnoty z XVIII i XIX w. po biżuterię w stylistyce art déco z lat 20. XX w. Urok kamieni szlachetnych pozwalają dostrzec malarskie przedstawienia ikonograficzne (XVI-XIX w.). Liczne portrety przypominają czasy, kiedy olśniewający przepychem i blaskiem klejnotów strój zdradzał wysoki status społeczny. Suknia Marii Medycejskiej na jej ślub z Henrykiem Nawarskim w 1600 r. była wyhaftowana 32 tysiącami pereł i 3 tysiącami diamentów co sprawiało, że trzeba było podtrzymywać nową królową, by nie upadała pod jej ciężarem...

Wystawę zorganizowano wspólnie z Muzeum Mineralogicznym Uniwersytetu Wrocławskiego. Obejmuje ponad 300 obiektów z kolekcji licznych instytucji muzealnych i naukowych m.in. Muzeum Geologicznego Instytutu Nauk Geologicznych i Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Muzeów Narodowych w Krakowie i Wrocławiu, Zamku Królewskiego na Wawelu), jak również zbiorów kościelnych i prywatnych.

Można ją zwiedzać w Zamku Żupnym w Wieliczce (ul. Zamkowa 8) do 30.08.2015 r.

Tych, którzy pragną dowiedzieć się więcej zapraszamy na spotkania z autorką Klementyną Ochniak-Dudek w niedziele 2:08 o godz. 17:00 i 30:08 o godz. 14:30. Ilość miejsc ograniczona. Rezerwacja: 12 289 16 27.

Klementyna Ochniak-Dudek
Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka


www.muzeum.wieliczka.pl